{"id":533,"date":"2015-01-26T17:10:15","date_gmt":"2015-01-26T16:10:15","guid":{"rendered":"http:\/\/willydezutter.be\/?p=533"},"modified":"2015-01-26T17:10:15","modified_gmt":"2015-01-26T16:10:15","slug":"het-openen-en-sluiten-van-de-brugse-stadspoorten-1838-en-het-betalen-van-poortgeld","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/willydezutter.be\/?p=533","title":{"rendered":"Het openen en sluiten van de Brugse stadspoorten (1838) en het betalen van poortgeld"},"content":{"rendered":"

In Brugge staat men regelmatig voor de ophaalbrug maar in de 19de<\/sup> eeuw was men zelfs dikwijls gevangen in eigen stad. \u00a0Dat had te maken met het sluiten van de stadspoorten.<\/p>\n

De stadspoorten controleerden de toegang tot de stad. \u00a0Sinds de tweede stadsomwalling (vanaf 1297) waren dat de Ezelpoort, Smedenpoort, Boeveriepoort, Katelijnepoort, Gentpoort, Kruispoort en Dampoort. De tweede omwalling was 6.800 meter lang en omsloot een territorium van 430 hectare. Meer over dit onderwerp met bouwdata vindt men in het standaardwerk van Marc Ryckaert (Brugge, Historische stedenatlas van Belgi\u00eb, Brussel 1991). \u00a0De geschiedenis van de stadsverdediging wordt ook ge\u00efllustreerd in het Bruggemuseum-Gentpoort. \u00a0We geven hier het rooster geldig voor 1838. \u00a0Het openings- en sluitingsuur werd volgens de jaargetijden geregeld en veranderde om de 14 dagen, behalve van 15 mei tot\/met 31 juli en tijdens de hele maand december.<\/p>\n\n\n\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
van<\/td>\ntot<\/td>\n<\/td>\nOPEN<\/td>\nGESLOTEN<\/td>\n<\/tr>\n
1 januari<\/td>\n15 januari<\/td>\n<\/td>\n06.00 u.<\/td>\n17.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 januari<\/td>\n31 januari<\/td>\n<\/td>\n06.00 u.<\/td>\n18.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 februari<\/td>\n15 februari<\/td>\n<\/td>\n05.30 u.<\/td>\n18.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 februari<\/td>\n28 februari<\/td>\n<\/td>\n05.00 u.<\/td>\n19.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 maart<\/td>\n15 maart<\/td>\n<\/td>\n04.30 u.<\/td>\n19.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 maart<\/td>\n31 maart<\/td>\n<\/td>\n04.30 u.<\/td>\n20.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 april<\/td>\n15 april<\/td>\n<\/td>\n04.00 u.<\/td>\n20.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 april<\/td>\n30 april<\/td>\n<\/td>\n03.30 u.<\/td>\n21.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 mei<\/td>\n15 mei<\/td>\n<\/td>\n03.00 u.<\/td>\n21.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 mei<\/td>\n31 juli<\/td>\n<\/td>\n03.00 u.<\/td>\n22.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 augustus<\/td>\n15 augustus<\/td>\n<\/td>\n03.30 u.<\/td>\n21.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 augustus<\/td>\n31 augustus<\/td>\n<\/td>\n03.30 u.<\/td>\n21.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 september<\/td>\n15 september<\/td>\n<\/td>\n04.00 u.<\/td>\n20.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 september<\/td>\n30 september<\/td>\n<\/td>\n04.30 u.<\/td>\n20.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 oktober<\/td>\n15 oktober<\/td>\n<\/td>\n05.00 u.<\/td>\n19.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 oktober<\/td>\n31 oktober<\/td>\n<\/td>\n05.00 u.<\/td>\n19.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 november<\/td>\n15 november<\/td>\n<\/td>\n05.30 u.<\/td>\n18.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n
16 november<\/td>\n30 november<\/td>\n<\/td>\n06.00 u.<\/td>\n18.00 u.<\/td>\n<\/tr>\n
1 december<\/td>\n31 december<\/td>\n<\/td>\n06.00 u.<\/td>\n17.30 u.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wanneer men in Brugge na sluitingstijd aankwam diende men een retributie te betalen van 10 centimes en was men meer dan een uur te laat 20 centimes (100 centimes = 1 frank). \u00a0Maar dat gold \u2018s morgens ook voor de te vroege vertrekkers. \u00a0Het betreft hier dus het poortgeld voor het personenverkeer en niet de belasting op het invoeren van goederen. \u00a0Wanneer men te lang in de herberg was gebleven of bij zijn lief buiten de stad kon men als voetganger langs de kleine deuropening naar binnen. \u00a0In de grote poortdeuren zat ook nog een kleine deur verwerkt, zodat de poortwachter werk werd bespaard. \u00a0In 1856 verdiende een ervaren en geschoolde arbeider in Brugge 2 frank per dag (B.O. 2014, p. 219). \u00a0Brugge telde in 1838 42.979 inwoners. \u00a0De bron voor deze administratieve gegevens is de Almanach Royal et du Commerce de Belgique, voor het jaar 1838 (p. 295). \u00a0Deze eenmalige uitgave van Imprimerie Balleroy, Brussel, telde maar liefst 568 pagina’s,\u00a0beslaat heel Belgi\u00eb en heeft betrekking op de toestand in 1836-1837.<\/span><\/p>\n

Dit liet ons toe om gemakkelijker te vergelijken met andere steden. \u00a0In Gent, een stad van 88.291 inwoners, gold een veel ingewikkelder tarief. \u00a0Daar betaalde bijvoorbeeld een voetganger een retributie van 12 centimes, een ruiter te paard 34 centimes, een rijtuig met twee\u00a0wielen en een paard 42 centimes, een rijtuig met vier wielen en twee paarden 84 centimes, e.d.m. (Almanach Royal, 1838, p. 302).<\/p>\n

Een fabrieksarbeider ging natuurlijk niet met een paardenkoets naar zijn werk. \u00a0De fabrieksarbeiders die buiten de stad werkten kregen in Gent vrijstelling op vertoon van hun vrijstellingskaart. \u00a0Dit Gentse reglement vertoont op \u00e9\u00e9n punt gelijkenis met Brugge, nl. de doorlopende periode in de zomer van 16 mei tot 31 juli en de winterregeling voor de hele maand december.<\/p>\n

Dit Gentse poortreglement vond ingang vanaf 1.1.1836 en werd in 1860 afgeschaft.<\/p>\n

Ook in Walloni\u00eb golden dergelijke regels, zoals in Mons waar er vrijstelling bestond voor militairen in uniform, kinderen jonger dan 7 jaar en priesters die op weg waren voor het toedienen van de laatste sacramenten ! (Almanach, p. 347). \u00a0In Doornik bedroeg de taks slechts 5 centimes ongeacht het soort dier (paard, muilezel) of voertuig (Almanach, p. 412).<\/p>\n

Het afschaffen van de octrooiwetten in 1860 kaderde in de algemene politiek om de stad uit haar middeleeuws keurslijf te halen. \u00a0De octrooien waren een vorm van invoerbelastingen. \u00a0Per slot van rekening werden de poorten ook gesloten om de smokkel tegen te gaan.<\/p>\n

De stadsvestingen hadden inmiddels ook hun militaire betekenis verloren en men begon met het afbreken van poorten om de stad een moderner karakter te geven. \u00a0De Katelijnepoort werd gesloopt in 1862, de Boeveriepoort in 1863 en de Dampoort in 1871. \u00a0Ook heel wat molens op de vesten sneuvelden. \u00a0Bij ons betekende de opheffing van de octrooiwet in 1860 het einde van het poortgeld. In 1900 werd het octrooihuis van de Ezelpoort afgebroken. \u00a0In Nederland werd die heffing al afgeschaft in 1851 door de Gemeentewet, de organieke wet die in Nederland het bestuur van de gemeenten regelt. \u00a0Dit betekende ook het einde van de poortwachter.<\/p>\n

In Brugge was J. Pulinx de \u201cportier\u201d of poortwachter van de Smedenpoort. \u00a0Hij liet een porseleinkaart (5,7 x 8,5 cm) drukken bij Litho Daveluy (zonder datum) als visitekaart. \u00a0Een andere versie als nieuwjaarskaart (7 x 9,5 cm), gedrukt bij De Lay-De Muyttere (Brugge), draagt het jaartal 1845. \u00a0Met zo\u2019n luxe nieuwjaarskaart kon hij zijn vaste klanten die altijd te vroeg of te laat kwamen makkelijker een fooi ontlokken !<\/p>\n

Willy Dezutter<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In Brugge staat men regelmatig voor de ophaalbrug maar in de 19de eeuw was men zelfs dikwijls gevangen in eigen stad. \u00a0Dat had te maken met het sluiten van de stadspoorten. De stadspoorten controleerden de toegang tot de stad. \u00a0Sinds de tweede stadsomwalling (vanaf 1297) waren dat de Ezelpoort, Smedenpoort, Boeveriepoort, Katelijnepoort, Gentpoort, Kruispoort en […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[18,206,207],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/533"}],"collection":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=533"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":536,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions\/536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}