Niets is wat het schijnt. \u00a0In Nederland was er een schijn van vogelpest maar de postduiven heten er sportduiven en dienden niet opgesloten te worden, in tegenstelling tot de Belgische duiven die gekwalificeerd werden als pluimvee. \u00a0De ene duif is de andere niet.<\/p>\n
In de realityshow, zoals Big Brother, vervaagt de grens tussen priv\u00e9 en openbaar leven. \u00a0De realityshows hebben aangetoond dat je geen fictieseries (soaps) nodig hebt om diepmenselijke problemen aan te kaarten. \u00a0De fictie is een leugen, de werkelijkheid is nog veel erger. \u00a0Voor een Amerikaan is oorlog in Irak naar CNN kijken en tegelijkertijd chips en popcorn eten. \u00a0Is de Saddam Hoessein, die wij zien op TV, de echte of is het een dubbelganger ? \u00a0Amerikaanse soldaten worden niet gedood maar zijn slechts vermist. Het zijn geen Irakezen die hen neerschieten, neen ze schieten elkaar per vergissing dood. \u00a0Hun helikopters worden niet neergehaald door de vijand maar maken noodlandingen. \u00a0De oorlog wordt verpakt als infotainment. \u00a0Events not seen on a TV-screen do not exist: dus geen Amerikaanse krijgsgevangenen en ook niet de realiteiten van de ziekenhuizen in Bagdad. \u00a0De beeldvorming van het publiek wordt gevormd door de media. \u00a0Na 1945 hebben de Britten veel oorlogsfilms gedraaid waarin de Duitsers uiteraard altijd de schurken waren. \u00a0Welnu door deze films werden de Britten veel meer be\u00efnvloed dan door de oorlog zelf en de anti-Duitse stemming is gebleven.<\/p>\n
De Griekse wijsgeer Epictetus (50-138 voor onze jaartelling) wist het reeds: niet de werkelijkheid brengt de mensen in verwarring maar de meningen over de werkelijkheid (Epictetus, Enchiridion 5). \u00a0De geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars. \u00a0Ik hoef hier slechts te verwijzen naar de kritische bezinning over onze eigen zevenhonderdste verjaardag van de Guldensporenslag, zo mooi verwoord door dr. Jacques Mertens in zijn expos\u00e9 \u201cWahrheit und Dichtung. Historiciteit en beeldvorming rond 1302\u201d (Genootschap voor Geschiedenis, Brugge, 22.12.2001).<\/p>\n
Zoals het geen zin heeft te vragen of de rijkste mensen altijd het meeste geld hebben, zo kunnen we ook niet vragen of het evidente (de beleving van de waarheid), datgene wat wij zien, wel waar is, want het ware is wat wij zien. \u00a0Wat is het criterium om uit te maken of wij werkelijk zien en niet dromen, fantaseren, hallucineren, vrezen, wensen en ons in illusies verliezen ? \u00a0Nu moet om te beginnen worden vastgesteld dat de waarneming van het verleden in het geheel niet bestaat. \u00a0Deze waarneming van het heden omvat tevens de tot herinnering geworden ervaring, dat wil zeggen: dat deel van de ervaren wereld dat men herinnering noemt. \u00a0Op grond van deze waarneming van het heden worden dan hypothetische conclusies getrokken over het veronderstelde verleden. \u00a0De waarheid is dus menselijke waarheid, de waarheid bestaat niet maar wordt gemaakt. \u00a0Er bestaat geen in zichzelf opgesloten bewustzijn met betekenissen die daarin thuishoren. \u00a0Er bestaat geen brute realiteit, er bestaan alleen mensen die elk op hun eigen wijze, in een Westerse of niet-Westerse culturele context, in de wereld zijn en vele menselijke werelden beleven. \u00a0Men kan dus spreken over de wereld van de boer, de professor, de politicus, de informaticus, de jager, de kunstenaar, enz. \u00a0Een geweer verwijst voor de jager naar andere dingen dan voor de Amerikaanse soldaat. \u00a0Om onze begrippen en zinnen aan anderen mede te delen gebruiken we de taal. \u00a0Ik maak wel de belangrijke constatering dat wij het zijnde niet uitspreken zoals het is, maar zoals wij het denken. \u00a0Met \u00e9\u00e9n prentje kun je overigens meer vertellen dan met duizend woorden. \u00a0Door de nieuwe informatietechnologie en economische globalisering begint het wel steeds meer op elkaar te lijken.<\/p>\n
De taal van de mensen betekent in de praktijk de taal van de televisie. Ook de fotocamera kun je laten liegen door beeldmanipulatie en retouches. Vooral in de reclame wordt het bewust als manipulatiemiddel gehanteerd en is het digitaal verworden tot een goedkope truc om het publiek een schijnwerkelijkheid voor te toveren. \u00a0Men zegt wel eens dat de kinderen vroeger met klompen aan naar school gingen. \u00a0Ons museum beschikt over een schoolfonds met talrijke foto\u2019s van Brugse lagere scholen uit het eind van de 19de<\/sup> en begin 20ste<\/sup> eeuw. \u00a0Op geen enkele foto valt er een kind te bespeuren dat klompen draagt. \u00a0De vooraf aangekondigde komst van de schoolfotograaf, toen een hele gebeurtenis, zorgde er voor dat de ouders hun kinderen voor de gelegenheid op hun paasbest uitdosten en met schoenen aan, desnoods een maatje te groot. \u00a0De kroostrijke gezinnen konden voor schoeisel en kleding putten uit het reservoir van oudere broers en zussen. \u00a0Die klasfoto\u2019s zijn echt maar beantwoorden aan een stereotype. \u00a0Het doet me denken aan de Kuifje-albums van Herg\u00e9. \u00a0Deze striptekenaar was een geniale scenarist. \u00a0De details van kledij, vliegtuigen, ruimtepakken enz. kloppen allemaal, maar Bobby het hondje kan wel praten\u2026 \u00a0We blijven nog even in de kinderwereld. Er is een jongetje dat bij Sinterklaas komt en tegen hem zegt: \u201cje bestaat niet\u201d. \u00a0Waarop de Sint antwoordt: “Hoezo besta ik niet ? Ik zit hier toch ?”. \u00a0In de kinderwereld botsen beeld en werkelijkheid voortdurend. \u00a0Er zijn twee verschillende werkelijkheden; \u2019s nachts rijdt de Sint met een schimmel op de daken maar overdag verschijnt hij thans overwegend per auto.<\/p>\n Het museum als bewaarplaats van het originele object<\/strong><\/p>\n Het is de opdracht van een Volkskundemuseum om de materi\u00eble getuigenissen uit een recenter verleden te verzamelen. \u00a0Daarbij wordt groot belang gehecht aan het originele voorwerp de zgn. historische Sachzeuge,<\/em>\u00a0die dient verzameld te worden in zijn algemene socio-culturele context. Wanneer een voorwerp verdwijnt uit het dagelijks gebruik en opgenomen wordt in een museumcollectie krijgt het een aparte status en fungeert het als objet-t\u00e9moin<\/em>. \u00a0Het museum is een driedimensionaal archief, kenniscentrum en ontspanningscentrum terzelfdertijd. \u00a0Op de eerste plaats is het een bewaarplaats van bronnenmateriaal. \u00a0Die bronnen worden ge\u00efnterpreteerd vanuit de eigen culturele achtergrond en tijdgeest. \u00a0Latere onderzoekers moeten dus terug kunnen naar de bron. \u00a0De geschiedenis is vastgelegd in boeken, niet in musea. \u00a0Toch is ook het object een primaire bron van kennis en vanuit het oogpunt van de museumbezoeker is de schok van het authentieke voorwerp met niets te vergelijken. \u00a0Voor de bezoeker is de beleving van het verleden belangrijk, maar de musea mogen het niet idealiseren. \u00a0De voorwerpen zijn stom en hebben verklaring nodig maar toch valt de geschiedenis niet echt te reconstrueren. \u00a0De interieurs in het museum werden door ons minutieus gereconstrueerd maar doelbewust opgevat als een sfeervolle evocatie in het besef dat de museumvoorwerpen nooit de werkelijkheid illustreren maar slechts de constructie zijn van een herinnering. \u00a0Wij zijn de regisseurs van de objecten en de enscenering vertelt het verhaal, wetenschappelijk onderbouwd met een didactisch paneel in moderne grafische vormgeving. \u00a0Het gaat altijd en overal om een fictieve opstelling: zelf bedachte realiteit. \u00a0De museale presentatie hoeft niet waar te zijn, als ze maar waar lijkt. \u00a0Dit gestold verleden, wordt daar waar mogelijk, tot leven gewekt door ook andere zintuigen te prikkelen zodat het meer wordt dan alleen maar kijken en aankomen niet. \u00a0Ik denk hierbij aan de geur van het snoepgoed bij de wekelijkse demonstraties op donderdag en de smaak van het bier in de museumherberg De Zwarte Kat. \u00a0Alleen het gemiauw van Aristide II, de zwarte kat, is verstomd aangezien die schavuit vandaag precies een maand geleden spoorloos is verdwenen. \u00a0Er zijn natuurlijk grenzen aan de interpretatie. \u00a0De tekst van een lied kan overgeleverd zijn maar degene die het zong is er niet meer en ook over de juiste situatie zijn we niet altijd voldoende ingelicht.<\/p>\n Een sterk punt van het Stedelijk Museum voor Volkskunde is de aanwezigheid van een groot aantal ensembles van authentieke objecten van Brugse herkomst. \u00a0De verzamelingen die wij de jongste dertig jaar hebben verworven, zijn zeer weinig verstoord of vervormd. \u00a0Toen ik op 1 februari 1973, ik was toen nog jong en mooi, de kans kreeg om het Volkskundemuseum uit te bouwen heb ik mij gespiegeld aan het nog altijd befaamde Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. \u00a0Ik steunde mij toen op de publicatie “Afdrukken van indrukken” die als eindconclusie meegaf dat de presentatie op zichzelf zeer waardevol was maar niet toereikend en dat men alle mogelijke andere presentatiemiddelen zal moeten integreren. \u00a0Sindsdien ben ik de ontwikkelingen (in binnen-en buitenland, vooral Duitsland) blijven volgen en 25 jaar later is men nog niet van mening veranderd. De huidige directeur van het Nederlands Openluchtmuseum, de cultuursocioloog prof. dr. Jan Vaessen stelde in 1997 onomwonden dat zijn streven er op gericht is om tot een herwaardering en herintroductie te komen van dergelijke verhalende presentaties. \u00a0Uiteraard ben ik de eerste om dat bij te treden want het bewijst dat we in Brugge goed bezig zijn. \u00a0Om de oorspronkelijke context van de objecten beter te kunnen duiden, ontdaan van nostalgie en valse romantiek, is het echter wel noodzakelijk om een multimediaproject uit te werken. \u00a0Deze digitale informatie zal zorgen voor extra begeleiding bij het bezoek. \u00a0Het informatieve opzoeksysteem is belangrijk omdat het duiding kan verschaffen bij de permanente collecties met het accent op de evoluties en tegenstellingen. Interactie is nodig (1).<\/p>\n Willy P. Dezutter, conservator.<\/p>\n (1) \u00a0Tekst van de beschouwing gehouden ter gelegenheid van de academische zitting bij de heropening van het Stedelijk Museum voor Volkskunde\u00a0te Brugge op 28 maart 2003.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niets is wat het schijnt. \u00a0In Nederland was er een schijn van vogelpest maar de postduiven heten er sportduiven en dienden niet opgesloten te worden, in tegenstelling tot de Belgische duiven die gekwalificeerd werden als pluimvee. \u00a0De ene duif is de andere niet. In de realityshow, zoals Big Brother, vervaagt de grens tussen priv\u00e9 en […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[18,299,279,297,296,298,73],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615"}],"collection":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=615"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":618,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615\/revisions\/618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/willydezutter.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}