Als het over religie gaat raakt men snel in een discussie waar geloven belangrijker is dan weten. Na de kruisdood kwam de verrijzenis of opstanding (1). De verrijzenis vergt al een hele krachttoer maar om het nog gecompliceerder te maken ging men in de eerste eeuwen van het christendom ook nog eens over tot een uitbreiding van geloofsartikelen of geloofsbelijdenis (het credo) ook bekend als “de twaalf artikelen van het geloof”. Het geloof in de heilige geest, het geloof in de kerk en het geloof in de gemeenschap van de heiligen slaan we hier nog even over. Er blijven er dan nog drie over: de hemelvaart, de wederkomst en de “Dag des Oordeels” (2). Er zijn wel meer waanzinnige ideeën waarmee men beroemd en rijk kan worden.

De hemelvaart

Hemelvaartsdag is voor iedereen, gelovig en ongelovig, zeer interessant wegens het lange weekend, ook wel “verlengd weekend” geheten (donderdag, vrijdag, zaterdag, zondag). Kennelijk is er daarvoor genoeg economische draagkracht. In het christendom herdenkt men op die dag dat Jezus Christus is opgevaren naar god, zijn vader in de hemel. Dat gebeurde op de veertigste dag van zijn opstanding. Deze gebeurtenis staat beschreven in het evangelie van Marcus 16:19, Lucas 24:51 (die maakte de feitelijke reconstructie van dit gebeuren) en in Handelingen 1:1-12.

Zijn discipelen waren bij de hemelvaart aanwezig en Jezus beloofde hen om binnen korte tijd de “Heilige Geest” te sturen om hen te ondersteunen. Dat zou dan tien dagen later gebeuren (Pentékosté, vijftig). Dit pinkstergebeuren van de “uitstorting van de Heilige Geest” was in feite een vorm van opwekking , een poging tot nieuw leven inblazen van het geloof om de moed niet te verliezen. In de “Hemel” zit Jezus aan de rechterhand van “God de Vader” om mee te regeren. Bij de “Wederkomst” zal hij terugkeren op aarde om het “Laatste Oordeel” uit te voeren. Daar kan een modern mens niets mee aanvangen; dat is antieke kosmologie.

Om geloofsafval tegen te gaan hebben moderne theologen in de 20^ste eeuw al vlug beweerd dat we hier niet moeten denken aan een beweging in de ruimte. Het is natuurlijk een leuk grapje: “Jezus, de eerste astronaut”. Het heeft niets met ruimtevaart te maken maar met het erkennen dat Christus rechtstreeks naar de hemel “opsteeg” (los van tijd en ruimte) om terug te keren naar waar hij vandaan kwam: bij zijn vader. De Sovjet-Russische kosmonaut Joeri Gagarin (1934-1968), die op 12 april 1961 in zijn Vostok 1 als eerste mens een ruimtevlucht maakte in een baan om de aarde,  kon achteraf dan ook verklaren: “Ik ben god daarboven niet tegengekomen”(3). In ieder geval viel er geen bovennatuurlijke entiteit te ontwaren. De vier astronauten van de Artemis II missie (1 april – 11 april 2026) vlogen 406.771 kilometer van de aarde, verder dan een mens ooit in de ruimte is geweest. Er gebeurden uitgebreide en gedetailleerde observaties om een toekomstige maanmissie voor te bereiden maar ook nu was er geen spoor van een god en engelen.

De hemelvaart van Jezus Christus is een fantasieverhaal dat dingen symbolisch moet verklaren hoewel woorden tekort schieten. De r.k. theoloog prof. E. Schillebeeckx (1914-2009) spreekt niet over hemelvaart maar over “verhoging” (4). Pasen is bij hem de verrijzenis en hemelvaart is de verhoging. De lutherse predikant en theoloog (en verzetsstrijder tegen het nazisme) Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) gaf goed aan wanneer het moment werd bereikt dat het sprookje niet meer dient verklaard te worden: “Mij dunkt dat het beter is te zwijgen bij de grens van ons weten”.

De hemelvaart, zeg maar de verdwijning van Jezus, heeft nog tot devotionele problemen geleid. In de Wet van Mozes (Torat Moshe) wordt de besnijdenis op de achtste dag bevolen in het boek Leviticus (12:3). Bij een rituele besnijdenis wordt de voorhuid van de penis weggesneden. Dat gebeurde ook bij de jood Jezus Christus (5). Die voorhuid was er niet meer bij de hemelvaart dus bleef die als reliek bewaard. Er zijn in Europa 18 kerken die de heilige voorhuid, of een deel van de voorhuid (zoals in Antwerpen), bewaren. Toch zijn er nog meer zogenaamde primaire relieken van Jezus bewaard zoals de navelstreng van na zijn geboorte, de melktanden, haren uit de baard, tranen die hij plengde (de lacryma Christi) en natuurlijk het bloed vergoten aan het kruis. Secundaire relieken zijn: doornen van de doornenkroon, spijkers en uiteraard ook veel splinters van het kruis. Uiteraard gaat het om vervalsingen. Het wordt hoog tijd dat men in de r.k. kerk ophoudt met al die onzin en ook serieus afstand neemt van al die verschijningen van Maria en wonderbaarlijke genezingen.

De kerk worstelt sinds zijn bestaan met het vraagstuk van kwaad en lijden wat ook veel gelovigen doet afhaken.  Het probleem van het kwaad en het lijden is het vraagstuk van de theodicee ofwel het geloven in een almachtige god die het kwaad en lijden in de wereld toelaat. Het idee van een persoonlijke god, ongenaakbaar en verborgen, valt nog door niemand te verdedigen. Op een ongevoelige god die zou bestaan buiten het universum zit niemand te wachten. Het christendom is een mythische godsdienst met ingrediënten zoals een maagdelijke geboorte, een verrijzenis uit de doden en een hemelvaart. 

Willy Dezutter

1 Zie voor de verrijzenis/opstanding het artikel van Willy Dezutter, De verrijzenis van Jezus Christus, op de blog willydezutter.be geplaatst op 1 mei 2026. Het mag overal ongelimiteerd geciteerd of overgenomen  worden en dat geldt ook voor het artikel over de voorhuid en bijgaand artikel over de hemelvaart. 

2 De Wederkomst (Parousie) en de Dag des Oordeels hebben wij behandeld in onze bijdrage “Het spiritueel testament van paus Franciscus (1936-2025) Een kritische ontleding”, op deze blog willydezutter.be geplaatst op 1 juni 2025. Beide gaan terug op typische apocalyptische geschriften die barsten van de fantasierijke beeldspraak. Moderne christelijke theologen beschouwen deze teksten als niet meer toepasselijk voor onze tijd.

3 Nikita Chroesjtsjov (1894-1071), de toenmalige secretaris-generaal van de Communistische partij van de Sovjet-Unie maakte aan het Centraal Comité onmiddellijk bekend dat “Gagarin in de ruimte had gevlogen maar daar geen god had gezien”. 

4 E. Schillebeekcx, Jezus. Het verhaal van een levende. Bloemendaal, 1974, p. 436.

5 Zie daarvoor Willy Dezutter, De voorhuid van Jezus Christus, op de blog willydezutter.be geplaatst op 1 april 2026.